วินิจฉัยปั๊มจากค่าวัดหน้างาน (Pump Health Diagnosis)

1. หน้านี้ตอบคำถามอะไร

ปั๊มที่เคยส่งได้ วันหนึ่ง “ส่งไม่ถึง” — คำถามหน้างานไม่ใช่การเลือกปั๊มใหม่ แต่คือ ทำไม หน้านี้ใช้ของที่ช่างมีจริง (เกจดูด/ส่ง มิเตอร์วัดการไหลหรือค่าประมาณ และแคลมป์มิเตอร์) แปลงเป็นเฮดจริง ประสิทธิภาพจริง และ NPSHa จริง แล้วเทียบกับเส้นโค้งจาก nameplate เพื่อจัดอันดับสาเหตุ — ไม่ใช่การเลือกขนาดปั๊ม (ใช้หน้าเลือกขนาดปั๊มสำหรับงานนั้น)

2. สมการที่ใช้

เฮดที่วัดได้ระหว่างเกจสองตัว (แก้ระดับเกจเทียบแนวเพลาปั๊ม ไม่คิด velocity head):

เส้นโค้งคาดหวังแบบพาราโบลาสองจุด (เมื่อไม่ทราบ H₀ ใช้ 1.2 × H_r) และการแก้ตามรอบจริงด้วยกฎความคล้าย (affinity) เมื่อ N_m ≠ N:

ห่วงโซ่กำลัง จากแคลมป์มิเตอร์ถึงกำลังทางชลศาสตร์ (ประสิทธิภาพมอเตอร์เริ่มต้น 93 %):

NPSHa จากเกจดูด (สมการเดียวกับหน้า NPSH available):

ฐานของกฎข้อ 7 — กำลังไฟที่ควรใช้ ณ จุดทำงานที่วัดได้ บนเส้นโค้งคาดหวัง:

3. กฎวินิจฉัยทั้ง 7 ข้อ และเกณฑ์

• กฎข้อ 1 — สึกหรอภายใน: เฮดตก > 10 % และประสิทธิภาพตก > 10 % พร้อมกัน — การรั่วกลับผ่าน wear ring ดึงทั้งสองค่าลงด้วยกัน
• กฎข้อ 2 — การเกิดโพรงไอ (cavitation): ระยะเผื่อ NPSH < 1.0 m (แนวทาง ANSI/HI 9.6.1) — ตรวจ strainer วาล์วดูด ระดับถัง และอุณหภูมิ
• กฎข้อ 3 — แรงต้านระบบลด: q > 1.2 — ปั๊มวิ่งออกปลายเส้นโค้ง (bypass ค้าง? ปลายทางแตก?)
• กฎข้อ 4 — เขตไหลวน: q < 0.5 — สั่น ร้อน เสี่ยง seal และ bearing; ตรวจ min-flow protection
• กฎข้อ 5 — รอบต่ำ / สายพานลื่น / ใบพัดผิดตัว: ประสิทธิภาพปกติ (ตก ≤ 10 %) แต่เฮดตก > 10 % — วัดรอบจริงก่อน
• กฎข้อ 6 — ค่าวัดขัดแย้ง (ปฏิเสธการวินิจฉัย): H_m > 1.05 × H_exp(Q_m) — ปั๊มแรงเหวี่ยงให้เฮดเกินเส้นโค้งตัวเองไม่ได้ จึงไม่จัดอันดับสาเหตุจากข้อมูลชุดนั้น แต่ให้รายการตรวจการวัดแทน
• กฎข้อ 7 — ของไหลหนืด/หนักกว่าออกแบบ: P_el > 1.15 × ค่าคาดหวังที่จุดทำงาน (จาก η_r) — ประเมินเฉพาะในโซน q 0.5–1.2 เพราะ η_r เป็นค่าที่ BEP; ดูการแก้ค่าแบบ HI 9.6.7 บนหน้าเลือกขนาดปั๊ม

กฎที่ขาดข้อมูลจะรายงานว่า “ยังไม่ได้ประเมิน — ต้องการ …” เสมอ ไม่มีการข้ามเงียบ ๆ และการจัดอันดับใช้ลำดับกฎ ไม่ใช่ความน่าจะเป็นเชิงตัวเลข — ข้อมูลจากเกจสองตัวไม่พอจะอ้างความแม่นยำระดับนั้น

4. ทำไมแต่ละค่าที่กรอกจึงสำคัญ

• ระดับเกจดูด/ส่ง (z_s, z_d): เกจที่ติดต่ำกว่าแนวเพลาอ่านสูงเกินด้วยคอลัมน์ของเหลวเหนือมัน — เครื่องหมาย ± ผิดตัวเดียวเปลี่ยนเฮดที่วัดได้เป็นเมตร ๆ และเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งที่กฎข้อ 6 ทำงาน
• bar g ไม่ใช่ bar a: เกจหน้างานทุกตัวอ่านเป็นความดันเกจ — ถ้ากรอกค่าสัมบูรณ์ เฮดจะเพี้ยนราว 10 m ต่อ 1 bar
• ตัวประกอบกำลัง (PF): แคลมป์มิเตอร์ที่อ่านเฉพาะกระแสต้องคูณ PF จริง (มอเตอร์โหลดต่ำ PF ตกได้ถึงราว 0.6) ไม่งั้น P_el สูงเกินจริง
• ค่าประมาณของอัตราการไหลที่วัดได้: เลือก “ค่าประมาณ” เพื่อให้คำวินิจฉัยฝั่งอัตราการไหลถูกติดป้ายว่าเป็น เชิงชี้แนะ — clamp-on ultrasonic ชั่วคราวก็ยกระดับความมั่นใจได้มาก

5. เมื่อไรไม่ควรใช้หน้านี้

• ปั๊ม positive-displacement (gear / screw / diaphragm) — เส้นโค้งพาราโบลาและกฎ BEP ใช้ไม่ได้
• ของไหลสองเฟสหรือมีแก๊สปน — ค่าที่เกจและมิเตอร์อ่านได้ ตีความแบบเฟสเดียวไม่ได้
• ปั๊มขนานหลายตัวบน header เดียว — แยกอัตราการไหลของแต่ละตัวไม่ออกถ้าไม่มีมิเตอร์รายตัว
• การวิเคราะห์สเปกตรัมการสั่น เส้นโค้งทดสอบหลายจุด หรือข้อมูล VFD ต่อเนื่อง — อยู่นอกขอบเขตของหน้านี้